Stadsdokters

Anders dan bij het bouwen in de wei het geval is, zijn de aanwezige fysieke en sociale structuren dwingend bij het ontwerpen aan de bestaande, kapotte stad. Dat stelt eisen aan de ontwerpers. Zij moeten bijvoorbeeld verstand hebben van bestaande gebouwen en die op hun bruikbaarheid en culturele waarde kunnen beoordelen. Zij moeten inzien dat de effectiviteit van hun voorstellen samenhangt met hun onderhandelbaarheid. Zij dienen daarnaast in staat te zijn om de ingewikkelde planprocessen en de bijbehorende communicaties doeltreffend te beantwoorden.

Het is de vraag of de gangbare definities van architectuur en stedebouw toereikend zijn in deze context. De expertise in beide vakken is immers gevormd in de typisch Nederlandse praktijk van stadsuitleg. De traditionele ontwerpfases in de architectuur sluiten bijvoorbeeld al lang niet meer aan op de beslismomenten van de meeste professionele opdrachtgevers en op de juridisch-planologische procedures die de bestaande stad verlangt. Bovendien is de doorlooptijd van het ontwerp in dit digitale tijdperk nodeloos lang. De maakbaarheid van de stad staat alom ter discussie. De bestaande stad ligt niet te wachten tot de beleidsvisies en structuurplannen klaar zijn, maar kent haar eigen dynamiek. Initiatieven komen in de stad ook van onderaf.

Mits wij bereid zijn om de inhoud van hun vak grondig te herformuleren, liggen hier grote kansen voor de architecten. Wij noemen ons bij biq wel eens stadsdokters. Stadsdokters zijn architecten die hun vak uitoefenen als specialisten en als dienstverleners. Pragmatisch, slagvaardig en cultureel bewust handelen staat bij ons centraal.

Stadsdokters onderzoeken en stellen een diagnose. Soms plakken zij een pleister of schrijven zij een recept uit. Als het echt nodig is gaan zij drastische chirurgie of het aanmeten van protheses echter niet uit de weg. Zij schamen zich niet voor plastische chirurgie. Het komt voor dat zij doorverwijzen naar andere specialisten. Waar nodig werken zij samen in teams. Zij accepteren second opinions of vragen die zelf. En uiteraard leggen zij helder uit wat hun voorstellen inhouden. Iedere behandeling is afgestemd op een unieke vraag en heeft zijn eigen tempo en urgentie.

De voordelen zijn evident. Als architect blijven stadsdokters altijd in concrete dingen denken. Zij werken snel. Er is een centraal aanspreekpunt. Stedebouwkundige plannen of strategische voorraadadviezen van stadsdokters ontlenen kracht aan hun voorstelbaarheid. Adviezen van stadsdokters zijn telbaar en berekenbaar. Investeringen en opbrengsten zijn eenvoudig tegen elkaar af te zetten.

Referenties:

Architectuur in de kapotte stad: publicatie n.a.v. onderzoek van het moderne stadsontwerp in de stedelijke vernieuwing.

Renovatie knikflats Ommoord, Rotterdam: diverse vooronderzoeken, ontwerp, bestek, aanbesteding, directie en toezicht, oplevering, communicatieplan

Nieuwbouw Grauwaart, Utrecht: supervisie en coördinatie deelnemende ontwerper, ontwerp deelproject, uitwerking eigen deelproject en dat van deelnemende ontwerper, bestek totaal project, directie en toezicht, oplevering

Nieuwbouw Look-W, Schipluiden: coördinatie deelnemende ontwerpers, ontwerp deelproject, bestek en bouwkundige uitwerking eigen deelproject en dat van deelnemende architecten

Vernieuwing Schiemond, Rotterdam: diverse vooronderzoeken, opstellen strategisch masterplan, uitwerking deelprojecten, communicatieplan bewoners, directie

Nieuwbouw Lakerlopen, Eindhoven: programmatisch onderzoek naar zes bouwblokken in tuinstad, uitwerking deelprojecten voor twee opdrachtgevers

Restauratie en uitbreiding the Bluecoat, Liverpool: programmatisch onderzoek, programma van eisen, projectplan, ontwerp, uitvoeringsbegeleiding